Gdy ciało się wycisza, kaszel się budzi – dlaczego?

Zjawisko nasilania się kaszlu wieczorem lub w nocy ma wiele wspólnego z pozycją ciała, pracą układu oddechowego i zmianą trybu funkcjonowania organizmu po zmroku. Gdy kładziemy się spać, zwalnia rytm serca, obniża się ciśnienie, a ciało przygotowuje się do odpoczynku. Niestety, w pozycji leżącej wydzielina z dróg oddechowych ma tendencję do zalegania – a to właśnie ona najczęściej jest głównym winowajcą napadów kaszlu.

Do tego dochodzi wieczorne przesuszenie błon śluzowych, spowodowane suchym powietrzem w ogrzewanych pomieszczeniach lub klimatyzacją latem. Śluzówka staje się bardziej podatna na podrażnienia, a odruch kaszlu się nasila. U dzieci, które mają węższe drogi oddechowe, problem może być jeszcze bardziej dokuczliwy.

Rodzaje kaszlu a pora dnia

Warto wiedzieć, że nie każdy kaszel zachowuje się tak samo. Przy kaszlu mokrym, który towarzyszy przeziębieniu, grypie lub zapaleniu oskrzeli, nasilanie się objawów wieczorem często wynika z naturalnego gromadzenia się śluzu. Dziecko lub dorosły mogą w ciągu dnia skutecznie odkrztuszać wydzielinę, ale nocą – kiedy organizm się wycisza – śluz osiada głębiej i pobudza receptory kaszlowe.

Z kolei przy kaszlu suchym, który może towarzyszyć infekcjom wirusowym, alergiom czy nawet refluksowi żołądkowemu, wieczorne nasilenie może być wynikiem podrażnionych dróg oddechowych i zwiększonej wrażliwości organizmu na bodźce. Czasami wystarczy delikatne drapanie w gardle, by wywołać cały atak kaszlu.

Co możesz zrobić, gdy kaszel budzi w nocy?

Przede wszystkim – nie panikuj. Jednorazowy lub kilkudniowy wieczorny kaszel, szczególnie przy infekcji, nie musi być sygnałem niczego poważnego. Warto jednak sięgnąć po sprawdzone, domowe sposoby, które mogą realnie przynieść ulgę.

Zadbaj o nawilżenie powietrza w sypialni. Suche powietrze drażni gardło i nos, dlatego wieczorem dobrze sprawdza się nawilżacz powietrza lub choćby mokry ręcznik na kaloryferze. Ciepły napój – np. napar z lipy, rumianku lub letnia woda z miodem – również nawilży śluzówkę i ułatwi zasypianie.

Jeśli to kaszel mokry, warto jeszcze przed snem wykonać delikatną nebulizację z solą fizjologiczną, która rozrzedzi wydzielinę. Pamiętaj jednak, aby nie podawać leków wykrztuśnych wieczorem – mogą one pobudzić kaszel i… odebrać nocny wypoczynek całej rodzinie.

Warto także zmienić pozycję spania. U dzieci sprawdza się podłożenie poduszki pod materac (nie tylko pod głowę!), aby lekko unieść górną część ciała. U dorosłych – spanie półsiedzące lub bokiem może zmniejszyć ucisk na oskrzela i ułatwić oddychanie.

Kiedy trzeba skonsultować się z lekarzem?

Częstotliwość, intensywność i towarzyszące symptomy wieczornego kaszlu mają duże znaczenie. Jeśli kaszel utrzymuje się dłużej niż 7–10 dni, towarzyszy mu gorączka, duszność lub sapanie (zwłaszcza u dziecka), nie warto czekać – konieczna jest wizyta u lekarza.

Podobnie w sytuacji, gdy kaszel pojawia się cyklicznie co wieczór, mimo braku infekcji – może to być sygnał alergii, astmy lub refluksu. Każdy przypadek warto omówić z pediatrą lub lekarzem rodzinnym, zamiast na własną rękę eksperymentować z lekami.

Wieczorny kaszel – fizjologia czy niepokój?

W wielu przypadkach nasilenie kaszlu wieczorem jest naturalne i przejściowe. Organizm walczy z infekcją, oczyszcza się, a układ oddechowy robi swoją robotę. Ale dla rodzica to przede wszystkim chwile niepokoju – bo nikt nie chce patrzeć, jak jego dziecko męczy się w nocy, kaszląc do utraty tchu.

Dlatego tak ważne jest, by z jednej strony nie lekceważyć objawów, ale z drugiej – nie popadać w przesadę. Często wystarczy kilka prostych działań: ciepło, spokój, nawilżone powietrze i trochę bliskości, by wieczorny kaszel nie zdominował całej nocy. Czasem to właśnie ten moment, kiedy dziecko przychodzi do łóżka, wtula się w ramiona, a rodzic czuwa – bez słów, ale z pełnym zrozumieniem. Bo zdrowienie to nie tylko leki, to też obecność i poczucie bezpieczeństwa.

Artykuł Dlaczego kaszel nasila się wieczorem – i co z tym zrobić? pochodzi z serwisu Healthin.com.

Zarówno katar, jak i kaszel należą do mechanizmów obronnych naszego organizmu i mogą być związane ze stanem ostrym np. infekcją dróg oddechowych bądź przewlekłym np. alergiczny nieżyt nosa, astma. 

Co mnie jako lekarza bardzo cieszy to fakt, że około 90% infekcji u dzieci to infekcje wirusowe, które mają charakter samoograniczający i nie wymagają antybiotykoterapii. 

Zatem, jak można pomóc naszemu Maluchowi z „gilem” do pasa i kaszlem? 

Przed wizytą u Pediatry rodzice mogą wdrożyć sami kilka sposobów pomocy choremu dziecku. W trakcie infekcji dziecko wymaga zwiększonej podaży płynów, gdyż dużo więcej traci przez drogi oddechowe (w porównaniu do stanu zdrowia), więc warto pilnować odpowiedniego nawodnienia i podawać płyny częściej. Odpowiednie nawodnienie wpływa też na lepkość wydzieliny, która zbiera się w przebiegu infekcji w drogach oddechowych (łatwiej ją odkrztusić). Kolejnym ważnym aspektem pielęgnacji chorego Maluszka jest dbanie o drożność nosa i wykonywanie toalety nosa. W tym celu można zastosować roztwory soli fizjologicznej, wody morskiej itp. (krople, spray), a następnie za pomocą aspiratora usuwać rozrzedzoną wydzielinę.

Warto pamiętać, że chłodne wilgotne powietrze również sprzyja poprawie samopoczucia dziecka. Można przewietrzyć pomieszczenie w którym przebywa dziecko, zastosować nawilżacz powietrza, wyjść z Maluchem na spacer, a także wykonać nebulizację z soli fizjologicznej (0,9% NaCl). Taka nebulizacja znakomicie wpłynie na nawilżenie i oczyszczenie dróg oddechowych, pomagając tym samym w ich pielęgnacji. Bardzo praktyczny jest fakt, że można ją wykonywać już u naszych najmłodszych dzieci, tak naprawdę już od okresu noworodkowego.

Do nebulizacji solą fizjologiczną można użyć każdego typu inhalatora: pneumatycznego, ultradźwiękowego bądź membranowego. Jeśli Wasze dziecko nie toleruje inhalacji (o sposobach, jak ją urozmaicić przeczytacie tu) i decydujecie się na robienie nebulizacji w trakcie snu to warto mieć na uwadze głośność pracy nebulizatora (która w przypadku nebulizatorów membranowych jest najmniejsza), żeby nie przestraszyć i nie obudzić dziecka. W trakcie stosowania nebulizacji z soli fizjologicznej warto również pamiętać, że sól jest przechowywana w jałowych ampułkach (tzn. bez obecności mikroorganizmów). Ampułka po otwarciu traci swoją jałowość, dlatego niewykorzystanego roztworu nie należy używać do kolejnej nebulizacji. 

Oczywiście poza solą fizjologiczną przeznaczonych do nebulizacji jest znacznie więcej preparatów. Dostępne są różne stężenia chlorku sodu (który już wtedy nie będzie fizjologicznym np. 3%) z dodatkiem np. kwasu hialuronowego, jak i leki (na receptę). Jednak o włączeniu ich do terapii powinien decydować lekarz po uprzednim zbadaniu dziecka. 

Artykuł Co robić kiedy dziecko ma katar i kaszel? pochodzi z serwisu Healthin.com.