Ze względu na trudności we współpracy np. u dzieci poniżej 3 roku życia lub u chorych nieprzytomnych wykorzystujemy do nebulizacji maseczkę. Powinna być wykonana z miękkiego tworzywa i szczelnie przylegać do twarzy dziecka. Większe znaczenie ma nieszczelność w okolicy nosa niż podbródka. Jeśli wykonujemy nebulizacje z leków (przepisanych na receptę przez lekarza) to maseczka nie powinna mieć otworów bocznych, gdyż ich obecność wiąże się ze stratą leku.

W porównaniu do twarzy osoby dorosłej u małego dziecka maseczka zajmuje stosunkowo dużą powierzchnię, a to z kolei powoduje kontakt leku ze skórą. Po nebulizacji warto zatem umyć buzię dziecka. Co więcej maseczka stanowi dużą przestrzeń martwą, która nie jest wykorzystana w nebulizacji. Stosując maseczkę musimy również pamiętać, że dzieci oddychają torem nosowym, a budowa anatomiczna jam nosa i osadzanie się w nich leku wpływają na zmniejszenie depozycji płucnej (depozycja leku w nosie może wynosić nawet do 70%). 

Jeśli dziecko jest w stanie wykonać nebulizację przy użyciu ustnika (próby można podejmować około 3 roku życia) to należy z wyżej wymienionych powodów wybierać ten łącznik.  

Artykuł Kiedy stosować maseczkę, a kiedy ustnik? pochodzi z serwisu Healthin.com.

Obecnie w Polsce najczęściej podajemy w ten sposób budezonid (substancja czynna), który znajdziemy w takich lekach, jak Budixon Neb, Benodil, Pulmicort czy Nebbud.

Podczas nebulizacji sterydem warto pamiętać o następujących aspektach:

• Do wykonania nebulizacji ze sterydu możemy użyć nebulizatora membranowego lub pneumatycznego. Nebulizator ultradźwiękowy nie jest do tego przeznaczony. 
• Sterydy zarejestrowane są w różnych stężeniach np. 0,125mg/ml, 0,25mg/ml, 0,5mg/ml. Każda ampułka ma 2 ml. Warto zwrócić szczególną uwagę na zalecenia lekarskie i w razie niejasności dopytać lekarza np. czy mamy podać całą ampułkę 0,125mg/ml tj. 0,25mg leku w nebulizacji, czy 1 ml z tej ampułki tj. 0,125mg leku. 

• Przed otwarciem ampułki z lekiem należy ją wstrząsnąć. Lek jest zawiesiną i bez wstrząśnięcia część dawki może zostać na ściankach ampułki. 
• Po otwarciu ampułki z lekiem musi ona być wykorzystana w ciągu 12h. Można ją przechowywać, ale koniecznie w zacienionym miejscu, zgodnie z zaleceniami z ulotki produktu. 
• Po nebulizacji ze sterydu należy umyć dziecku skórę twarzy (jeśli używaliśmy maseczki), przepłukać usta oraz umyć zęby. Takie postępowanie zapobiegnie powstawaniu  miejscowych działań niepożądanych np. grzybicy jamy ustnej, chrypki, podrażnienia gardła, przebarwienia i próchnicy zębów.  

Artykuł O czym warto pamiętać podczas nebulizacji sterydem? pochodzi z serwisu Healthin.com.

Często spotykam się z sytuacją, w której kilkuletnie dziecko jest nebulizowane przy użyciu maski. Maska powinna być dedykowana tylko tym najmniejszym Pociechom. Większość trzylatków znakomicie wykona nebulizację przy użyciu ustnika. O wyższości ustnika nad maską można przeczytać tu.

2. Udrażnianie nosa przed nebulizacją 

Maluchy oddychają torem nosowym, a to wiąże się z osadzaniem leku w jamach nosa i obniżeniem depozycji leku w płucach nawet o 50%. Jeśli dziecko ma wydzielinę w nosie, jest zmuszone oddychać ustami, a tym samym więcej leku dotrze do krtani, oskrzeli, płuc, a nie zatrzyma się w nosie. 

3. Zapominanie o myciu buzi i płukaniu ust 

Podczas nebulizacji część preparatu osadza się na skórze twarzy (jeśli używamy maski) oraz w górnych drogach oddechowych, w tym w jamie ustnej, nosie i gardle. Może to spowodować wystąpienie miejscowych działań niepożądanych np. zaczerwienienia skóry, grzybicę jamy ustnej. Więcej w tym temacie znajdziesz tu.

4. Nieprawidłowe dawkowanie leków 

Zawsze w przypadku niejasności w dawkowaniu leku należy zapytać lekarza, w jakiej ilości lek ma być podany. Jak wiadomo kto pyta nie błądzi! A błędy w przypadku dawkowania leków mogą wiązać się z tym, że np. lek nie będzie działał, gdy podamy za małą dawkę. Podając z kolei za dużą narażamy dziecko na ryzyko działań niepożądanych. Często dużo trudności sprawia nebulizowanie sterydami. Warto pamiętać, że sterydy zarejestrowane są w różnych stężeniach np. 0,125mg/ml, 0,25mg/ml, 0,5mg/ml. Każda ampułka (niezależnie od stężenia) ma 2 ml. Warto zwrócić szczególną uwagę na zalecenia lekarskie i w razie niejasności dopytać lekarza np. czy mamy podać całą ampułkę 0,125mg/ml tj. 0,25mg leku w nebulizacji, czy 1 ml z tej ampułki tj. 0,125mg leku. 

5. Brak odpowiedniej dbałości o nebulizator 

Często nebulizacja jest dla Rodziców i Dziecka nową sytuacją i niekiedy dużym wyzwaniem. W ferworze tych działań zapominamy o odpowiedniej dezynfekcji nebulizatora, co z kolei może powodować pogorszenie jego pracy i wydajności podczas kolejnych nebulizacji. Jest to szczególnie ważne w przypadku nebulizatorów membranowych, gdzie cząsteczki osadzone po poprzedniej nebulizacji na membranie  mogą zmieniać właściwości samej membrany. W celu zapobiegania osadzaniu się kamienia w nebulizatorach do mycia można użyć roztworu octu. Nie zapominajmy  również o umyciu maseczki lub ustnika. 

Artykuł 5 błędów, które popełniasz inhalując dziecko pochodzi z serwisu Healthin.com.

Zarówno katar, jak i kaszel należą do mechanizmów obronnych naszego organizmu i mogą być związane ze stanem ostrym np. infekcją dróg oddechowych bądź przewlekłym np. alergiczny nieżyt nosa, astma. 

Co mnie jako lekarza bardzo cieszy to fakt, że około 90% infekcji u dzieci to infekcje wirusowe, które mają charakter samoograniczający i nie wymagają antybiotykoterapii. 

Zatem, jak można pomóc naszemu Maluchowi z „gilem” do pasa i kaszlem? 

Przed wizytą u Pediatry rodzice mogą wdrożyć sami kilka sposobów pomocy choremu dziecku. W trakcie infekcji dziecko wymaga zwiększonej podaży płynów, gdyż dużo więcej traci przez drogi oddechowe (w porównaniu do stanu zdrowia), więc warto pilnować odpowiedniego nawodnienia i podawać płyny częściej. Odpowiednie nawodnienie wpływa też na lepkość wydzieliny, która zbiera się w przebiegu infekcji w drogach oddechowych (łatwiej ją odkrztusić). Kolejnym ważnym aspektem pielęgnacji chorego Maluszka jest dbanie o drożność nosa i wykonywanie toalety nosa. W tym celu można zastosować roztwory soli fizjologicznej, wody morskiej itp. (krople, spray), a następnie za pomocą aspiratora usuwać rozrzedzoną wydzielinę.

Warto pamiętać, że chłodne wilgotne powietrze również sprzyja poprawie samopoczucia dziecka. Można przewietrzyć pomieszczenie w którym przebywa dziecko, zastosować nawilżacz powietrza, wyjść z Maluchem na spacer, a także wykonać nebulizację z soli fizjologicznej (0,9% NaCl). Taka nebulizacja znakomicie wpłynie na nawilżenie i oczyszczenie dróg oddechowych, pomagając tym samym w ich pielęgnacji. Bardzo praktyczny jest fakt, że można ją wykonywać już u naszych najmłodszych dzieci, tak naprawdę już od okresu noworodkowego.

Do nebulizacji solą fizjologiczną można użyć każdego typu inhalatora: pneumatycznego, ultradźwiękowego bądź membranowego. Jeśli Wasze dziecko nie toleruje inhalacji (o sposobach, jak ją urozmaicić przeczytacie tu) i decydujecie się na robienie nebulizacji w trakcie snu to warto mieć na uwadze głośność pracy nebulizatora (która w przypadku nebulizatorów membranowych jest najmniejsza), żeby nie przestraszyć i nie obudzić dziecka. W trakcie stosowania nebulizacji z soli fizjologicznej warto również pamiętać, że sól jest przechowywana w jałowych ampułkach (tzn. bez obecności mikroorganizmów). Ampułka po otwarciu traci swoją jałowość, dlatego niewykorzystanego roztworu nie należy używać do kolejnej nebulizacji. 

Oczywiście poza solą fizjologiczną przeznaczonych do nebulizacji jest znacznie więcej preparatów. Dostępne są różne stężenia chlorku sodu (który już wtedy nie będzie fizjologicznym np. 3%) z dodatkiem np. kwasu hialuronowego, jak i leki (na receptę). Jednak o włączeniu ich do terapii powinien decydować lekarz po uprzednim zbadaniu dziecka. 

Artykuł Co robić kiedy dziecko ma katar i kaszel? pochodzi z serwisu Healthin.com.

W Polsce mamy zarejestrowane następujące grupy leków wziewnych: 

1. Leki rozszerzające oskrzela – β2-mimetyki np. Salbutamol i cholinolityki np. Bromek ipratropium 

2. Leki przeciwzapalne – glikokortykosteroidy GKS np. Budezonid 

3. Leki mukolityczne – rozrzedzające wydzielinę dróg oddechowych np. Mucosolvan 

4. Antybiotyki – np. Tobramycyna, gentamycyna 

5. Dornaza ALFA (stosowana w leczeniu mukowiscydozy) 

Obecnie spotykamy w praktyce dwie metody stosowania nebulizacji. 

Pierwsza z nich zaleca stosowanie najpierw leku rozszerzającego oskrzela i po krótkim odstępie czasu, w którym lek zacznie działać (10 minut po salbutamolu, 20 min po podaniu bromku ipratropium) wykonanie inhalacji z glikokortykosteroidu.  

Druga pozwala łączyć leki np. rozszerzające oskrzela z glikokortykosteroidami wziewnymi. Jednak do tej pory niewiele jest opublikowanych prac naukowych na temat mieszania leków do nebulizacji. Brytyjski National Health Service uważa, że mieszanie leków powinno być podejmowane w najlepszym interesie pacjenta i powinno być wykonywane przez osobę kompetentną. Warto sprawdzić informację o łączeniu leków w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Jeśli Producent leku do nebulizacji nie wskazuje na możliwość łączenia go w jednej nebulizacji z innym lekiem, to takie połączenie nie może być uznane za rekomendowane. Jeśli jest taka możliwość to preferowane jest wybranie gotowego połączenia leków. 

Wyboru metody nebulizacji należy dokonać wspólnie z lekarzem, gdyż zależy on zarówno od tego, czy nasze dziecko toleruje (a może i lubi) inhalacje, jak i posiadanego nebulizatora (nebulizatory ultradźwiękowe nie są zalecane do nebulizacji glikokortykosteroidami).  

Najbardziej optymalną kolejnością wykonywania inhalacji jest podanie leku rozszerzającego oskrzela, następnie leku mukolitycznego (wykrztuśnego) i po nim glikokortykosteroidu. Jeśli stosujemy leki mukolityczne to warto dbać o prawidłowe nawodnienie i zastosowanie zabiegów wspomagających odkrztuszanie wydzieliny z dróg oddechowych (odpowiednie ułożenie, oklepanie, zachęcanie do kaszlu). NIGDY nie należy wykonywać inhalacji z leku rozszerzającego oskrzela i wykrztuśnego jednocześnie, ze względu na przeciwstawne działanie tych leków. 

Czy należy rozcieńczać leki do nebulizacji? 

Nie! Jeśli do leku dodamy np. sól fizjologiczną otrzymamy roztwór o mniejszym stężeniu, a więc w „mgiełce” tworzonej przez nebulizator będzie mniej leku,  mniejsza będzie też depozycja płucna. Poza tym nie wiemy, gdzie osadzi się lek po zmianie właściwości roztworu. Rozcieńczając lek wydłużamy czas nebulizacji, a przy protestującym Maluszku każda minuta nebulizacji jest na wagę złota. Warto tutaj wspomnieć o przestrzeni martwej, która w przypadku różnych nebulizatorów waha się istotnie (nebulizatory pneumatyczne – do 2,5 ml, nebulizatory siateczkowe – 0,1 ml). Należy o niej pamiętać, gdyż jest to objętość leku, która zostanie stracona dla nebulizacji. Jeśli duża jest objętość martwa nebulizatora można rozważyć dodanie soli fizjologicznej po wyinhalowaniu leku. 

Artykuł Czy można łączyć leki w nebulizacji? pochodzi z serwisu Healthin.com.

W celu odpowiedzi na powyższe pytanie przytoczę jedną z sytuacji medycznych, która może wydarzyć się u dzieci (i najczęściej dzieje się w nocy), jest nagły szczekający kaszel. Część Rodziców na pewno doskonale wie, że może on świadczyć o podgłośniowym zapaleniu krtani. Tutaj z pomocą przychodzi odpowiednio dobrana nebulizacja …i ku radości Rodziców kaszel stopniowo ustępuje. 

Nebulizacja jest to forma aerozoloterapii wykorzystywana w leczeniu i/lub pielęgnacji dróg oddechowych, co dotyczy zarówno stanów ostrych takich jak wyżej wspomniane podgłośniowe zapalenie krtani, czy zapalenie oskrzeli jak i chorób przewlekłych np. astma, mukowiscydoza.  

Przytoczony wyżej przykład obrazuje kilka cech nebulizacji. Po pierwsze nebulizacja jest łatwo dostępną formą terapii, w bardzo wielu domowych apteczkach znajduje się nebulizator. Po drugie podany w formie „mgiełki” lek szybko dociera do miejsca docelowego, czyli tam, gdzie ma zadziałać. Co więcej odpowiednio dobierając dawkę leku (i wykonując prawidłowo nebulizację) możemy osiągnąć duże stężenie leku w drogach oddechowych, co wiąże się z wysoką skutecznością leczenia. Jednocześnie stężenie leku jest we krwi małe, co z kolei warunkuje duże bezpieczeństwo takiej terapii i zmniejszenie ryzyka działań niepożądanych w porównaniu do stosowania leku doustnie/dożylnie.

Warto również pamiętać o innej zalecie nebulizacji, czyli o braku konieczności koordynacji wdechowo-wydechowej, a to na pewno docenią Rodzice najmłodszych pacjentów.

Artykuł Po co wykonujemy nebulizację? pochodzi z serwisu Healthin.com.

Nebulizacja mimo, że jest bezbolesna i mało inwazyjna niekiedy nie spotyka się z akceptacją dzieci. To na nas, jako rodzicach spoczywa zadanie przekonania dziecka do tej formy pielęgnacji bądź leczenia.  

Pierwszą nebulizację Mojej Córci będę na pewno pamiętać długo, była to niełatwa przeprawa 🙂 Myślę, że w takiej sytuacji bardzo ważne jest nastawienie rodzica. Wszystko, co robimy, robimy dla dobra naszego dziecka. Nie ma, co się zniechęcać i to, że dziecko nie akceptowało nebulizacji nie znaczy, że zawsze tak będzie.

Dzieci potrzebują najczęściej oswoić to, co dla nich nieznane. Warto przed nebulizacją pokazać dziecku nebulizator, poinhalować w czasie zabawy wszystkie najukochańsze misie i lale.

Często swoim małym pacjentkom tłumaczę, że dziś to tylko one będą wróżkami, a wróżki muszą mieć różdżkę (można dać dziecku) i muszą oddychać magicznym pyłkiem. Nie znam chłopca, który nie marzy o byciu pilotem- a piloci, jak wiadomo potrzebują oddychać samolotową mgiełką. Tak naprawdę ogranicza nas tylko wyobraźnia 🙂

Inną metodą urozmaicenia nebulizacji może być wspólne oglądanie książeczki, bajki lub świecącej zabawki. Świetnie się też sprawdza śpiewanie piosenek przez Rodzica np. razem z grającymi organkami, które paluszkiem uruchamia dziecko. Można też mieć zabawki tylko do nebulizacji – po, to żeby Maluch zaciekawił się, żeby zajął czymś innym, nowym, czymś czego nie ma na co dzień.

Na koniec chciałabym napisać, żebyśmy nie zapominali, że posadzenie dziecka na swoich kolanach, przytulenie daje Maluchowi poczucie bezpieczeństwa w nowej sytuacji. Może taki prosty, czuły gest jest tym, czego nasze dziecko potrzebuje by zaakceptować nebulizacje. 

Artykuł Co zrobić żeby dziecko było spokojne w trakcie nebulizacji? pochodzi z serwisu Healthin.com.

Z tego powodu chciałabym w tym tekście skupić się na jego wyborze. Nebulizację wykorzystujemy zarówno wspomagająco np. przy infekcji dróg oddechowych, jak i w formie leczenia np. podajemy leki wziewne w zapaleniu krtani, astmie. 

Przed wyborem nebulizatora warto wziąć pod uwagę kilka aspektów: 

1. Możliwość nebulizacji dostępnych leków. 

2. Czas wykonywania nebulizacji (im krótszy tym w przypadku dzieci lepiej – jest większe prawdopodobieństwo, że całą nebulizację uda się wykonać). 

3. Cicha praca. 

4. Możliwość nebulizacji w różnych pozycjach ciała. 

5. Mała objętość martwa tj. <0,1 ml 

Obecnie na rynku mamy do wyboru trzy rodzaje nebulizatorów: 

• Najbardziej popularne są nebulizatory pneumatyczno-tłokowe. Ich minusem jest wpływ na właściwości nebulizowanej substancji – oziębiają ją,  co niekiedy może powodować kaszel u dziecka. Nebulizatory tego rodzaju są podłączane do prądu, co może stanowić utrudnienie podczas nebulizacji. W porównaniu do nebulizatorów membranowych są też głośniejsze i mają większą przestrzeń martwą (tj. objętość leku, która nie zostanie znebulizowana). Ich niebywałą zaletą jest niższa cena. 

• Nebulizatory membranowe – nie oziębiają i nie podgrzewają nebulizowanej substancji, co stanowi jedną z ich zalet. Co więcej ich dużym plusem jest całkowita mobilność, nie wymagają podłączenia do źródła prądu. Najczęściej mają wbudowany akumulator, co zdecydowanie ułatwia nebulizację w różnych pozycjach ciała bądź w miejscach z ograniczonym dostępem do prądu. Nebulizatory membranowe są cichsze w porównaniu do innych urządzeń. Należy pamiętać, że nie można nimi nebulizować substancji, które zawierają kwas hialuronowy. 

• Nebulizatory ultradźwiękowe podgrzewają nebulizowaną substancję. Nie można nimi wykonać nebulizacji ze sterydów wziewnych, co że należy uznać za ich wadę. 

W razie trudności z wyborem odpowiedniego nebulizatora warto porozmawiać ze swoim pediatrą np. podczas wizyty patronażowej. 

Dobrym pomysłem może być również poproszenie o nebulizator, jako prezent dla noworodka. 

Artykuł Wyprawka dla dziecka, czyli co kupić przed porodem? pochodzi z serwisu Healthin.com.

Przecież podać lek doustnie byłoby niekiedy znacznie prościej… 

Prościej, ale… lek w formie mgiełki szybciej dociera do miejsca docelowego, omijamy proces wchłaniania w przewodzie pokarmowym i etap krążenia w krwiobiegu, a w przypadku np. nagłej duszności czas jest bezcenny. Prawidłowo wykonana nebulizacja odpowiednią dawką leku pozwala osiągnąć wysokie stężenie leku w drogach oddechowych, co wiąże się z wysoką skutecznością leczenia.  

Dawka leku, którą wlewamy do inhalatora w celu nebulizacji nie jest dawką, którą leczymy. Warto pamiętać, że w wyniku strat leku, a także uwarunkowań anatomicznych i fizjologicznych dziecka (np. nosowy tor oddechowy, szybszy cykl oddechowy) leczymy dawką zdeponowaną w płucach tj. 18-20% dawki początkowej. Lek w czasie nebulizacji ulega rozproszeniu do chmury aerozolu, im więcej w tej chmurze jest drobnych cząsteczek (tj. <4 µm), tym większa jest depozycja płucna. Większe cząsteczki tj. 5-8 µm zostają zatrzymane w górnych drogach oddechowych. Parametr MMDA <5 µm (oznacza uśrednioną wielkość cząsteczek aerozolu, 50 % cząsteczek wytworzonych przez nebulizator ma wielkość mniejszą lub równą wielkości podanej) powinien być jednym z czynników wyboru inhalatora, dla dzieci młodszych nawet MMDA <2,5 µm.  

W celu zminimalizowania strat warto zwrócić uwagę na objętość martwą nebulizatora, im mniejsza tym lepiej, gdyż to jest ilość leku, która nie zostanie wykorzystana do procesu terapeutycznego. W nowoczesnych nebulizatorach np. membranowych objętość ta wynosi tylko 0,1 ml, w nebulizatorach pneumatycznych nawet 1,5ml. 

Pamiętajmy, że jeśli chcemy podawać jakiś lek w nebulizacji to musi on mieć rejestrację do tej formy terapii.   

Artykuł Dlaczego leki podajemy w nebulizacji? pochodzi z serwisu Healthin.com.

Jeśli dodatkowo nieprawidłowo wykonujemy nebulizację np. maseczka jest na kilka centymetrów odsunięta od twarzy dziecka albo nie przylega ona ściśle do skóry twarzy, to możemy spowodować podrażnienie oczu, zapalenie spojówek, czy podrażnienie skóry twarzy dziecka. Oczywiście zmniejszy to również dawkę leku, która będzie zdeponowana w dolnych drogach oddechowych.

Z powodu wyżej wymienionych przyczyn należy przestrzegać nie tylko prawidłowego przygotowania inhalacji, jej wykonania, ale i higieny po. Zaleca się po każdej nebulizacji przemycie skóry twarzy wodą, u starszych dzieci przepłukanie ust, u młodszych wytarcie śluzówek jamy ustnej namoczonym w wodzie gazikiem, a następnie umycie zębów. Takie działania zmniejszają znacząco ryzyko miejscowych działań niepożądanych. Jeśli Dziecko jest w stanie wykonać nebulizację przy użyciu ustnika to wskazane jest zamienienie maseczki na ustnik, gdyż ograniczamy wtedy kontakt leku ze skórą i oczami dziecka. 

Artykuł Czy po nebulizacji płuczemy usta i gardło? pochodzi z serwisu Healthin.com.